Kategorie cyfrowego paszportu biorą się z dwóch różnych ustaw. Prawie nikt ich nie rozdziela
Prawie każda lista „branż objętych DPP", jaką znajdziesz u dostawcy, jest przepisana z jednego dokumentu: planu prac ESPR. To dobry dokument i zła lista, bo cyfrowy paszport produktu wynika w Unii z dwóch niezależnych źródeł prawa, które mają własne zakresy, własne terminy i własną logikę. Poniżej obie, obok siebie, z jednym zdaniem Komisji, którego nie cytuje nikt.
Trzy kroki, których nie wolno mylić
Zanim spojrzysz w jakąkolwiek tabelę terminów, warto wiedzieć, że każda kategoria przechodzi te same trzy etapy, a tylko ostatni ma znaczenie dla Twojej produkcji.
- Rama prawna. ESPR obowiązuje od 18 lipca 2024, centralny rejestr DPP działa od 20 lipca 2026. To jest zrobione i to nie jest Twój termin. Tutaj myli się najwięcej publikacji branżowych.
- Akt delegowany. Komisja przyjmuje szczegółowe zasady dla Twojej kategorii: jakie dane, jaka granularność, jaki nośnik. Daty z obu tabel poniżej opisują właśnie ten krok.
- Egzekwowanie. Co najmniej osiemnaście miesięcy po akcie delegowanym. To jest data, która ma znaczenie dla produkcji i dla etykiet. Twój prawdziwy termin to akt plus okres przejściowy, nigdy sam akt.
Źródło pierwsze: plan prac ESPR na lata 2025-2030
Plan prac przyjęty 16 kwietnia 2025 kieruje do prac dziesięć grup produktowych. Daty poniżej to orientacyjne terminy przyjęcia aktu, podane przez samą Komisję w jej FAQ o cyfrowym paszporcie.
- Żelazo i stal - akt oczekiwany w czwartym kwartale 2026, konsultacje zamknięte 12 sierpnia 2026. Obowiązki około 2028.
- Produkty związane z energią - akty rozłożone na lata 2026-2029, grupa po grupie. To najczęściej pomijana pozycja całej listy, a mieści w sobie między innymi sprzęt AGD i oświetlenie.
- Tekstylia, zwłaszcza odzież - akt spodziewany w 2027. W rejestrze inicjatyw leży od 18 grudnia 2025 i nie ruszył nawet do etapu opiniowania. Obowiązki około 2028-2029.
- Opony - akt spodziewany w 2027, obowiązki około 2028-2029.
- Aluminium - akt spodziewany w 2027, obowiązki około 2028-2029.
- Meble - akt spodziewany w 2028, obowiązki około 2029-2030.
- Materace - akt spodziewany w 2029, obowiązki około 2030-2031.
- Produkty ICT - akt spodziewany w 2029, obowiązki około 2030-2031. Druga pozycja, której brakuje na większości list.
- Obuwie - na razie wyłączone, studium do końca 2027, decyzja w następnym cyklu.
- Chemikalia - wyłączone z pierwszego planu prac.
Zdanie Komisji, którego nie cytuje żaden dostawca
W swoim FAQ Komisja pisze wprost, że obecność grupy produktowej w planie prac nie oznacza automatycznie obowiązku paszportu. Oznacza skierowanie do studium i oceny skutków, które dopiero rozstrzygną, czy DPP jest właściwym narzędziem dla tej kategorii i jaka będzie data zgodności.
To zdanie jest niewygodne dla każdego, kto sprzedaje paszporty, więc znika z prezentacji. My je powtarzamy, choć wygodniej byłoby pokazać tabelę wyżej jako listę terminów. Lista skierowań do studium i lista obowiązków to nie ten sam dokument i nie ta sama rozmowa z zarządem.
Źródło drugie: rozporządzenia sektorowe
Tutaj zaczyna się część, której nie znajdziesz w materiałach dostawców, bo psuje prostą historię „ESPR równa się DPP". Kilka rozporządzeń wprowadza własne paszporty, poza ESPR i niezależnie od planu prac. Stan poniżej pochodzi z tabeli legislacji sektorowej w FAQ Komisji, ze stycznia 2026.
- Baterie, rozporządzenie (UE) 2023/1542. Pierwsze paszporty obowiązkowe od 18 lutego 2027. To jedyna pewna data w całym krajobrazie i jedyna, która nie pochodzi z planu, tylko z przyjętego przepisu.
- Wyroby budowlane, rozporządzenie o wyrobach budowlanych. Paszport osiemnaście miesięcy po przyszłym akcie delegowanym.
- Surowce krytyczne, CRMA. Dane paszportowe około końca 2028.
- Opakowania, PPWR. Od sierpnia 2028 lub później.
- Zabawki. Rozporządzenie stosuje się od 1 sierpnia 2030, a delegacje w sprawie paszportu obowiązują od 1 stycznia 2026. To dwie różne daty i mylenie ich jest częstym błędem.
- Detergenty. Akt czeka na podpis.
Zestaw obu list daje szesnaście pozycji. Typowa lista dostawcy ma cztery albo osiem, bo powstała przez przepisanie tabeli ESPR i pominięcie wszystkiego, co ma inną podstawę prawną.
Trzecia możliwość: nie ma Cię w żadnej tabeli
Większość produktów sprzedawanych w Polsce nie ma i może nigdy nie mieć terminu paszportowego. Kosmetyki, sauny i spa, wyposażenie wnętrz nie są w pierwszym planie prac i nie mają dziś terminu. Mogą trafić do kolejnego cyklu, ale nikt tego dziś nie wie, a każdy, kto twierdzi inaczej, sprzedaje strach.
Osobno stoi jedna grupa, przy której nie ma nawet takiej niepewności. Żywność i pasze są wyłączone z zakresu ESPR wprost, w artykule 1 ustęp 2 rozporządzenia. To nie jest „jeszcze nie", tylko „nie", i nikt uczciwy nie napisze producentowi kawy, że regulacja kiedyś dogoni jego branżę.
Piszemy to, bo to jest informacja, za którą nikt nam nie zapłaci. Kod QR z kartą produktu nadal może mieć sens marketingowy i da się go zrobić w minutę, tylko nie nazywajmy go paszportem zgodności i nie sprzedawajmy pod terminem, którego nie będzie.
Jak sprawdzić to samemu
Każdą pozycję z obu list da się zweryfikować w publicznym rejestrze inicjatyw Komisji. Zapytanie wygląda tak:
https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/brpapi/searchInitiatives?text=ecodesign&size=10&language=EN
W odpowiedzi interesują Cię dwie rzeczy: etap, na jakim jest akt, i liczba zebranych opinii. To jest źródło pierwotne, aktualizowane przez samą Komisję. Blogi pośredników przepisują je z opóźnieniem i bez etapu, przez co „konsultacje trwają" i „akt przyjęty" wyglądają w nich tak samo. Tak sprawdzamy każdą datę w naszym kalendarzu terminów.
Co z tym zrobić w praktyce
- Sprawdź obie listy, nie jedną. Jeśli Twój produkt jest opakowany, zawiera surowce krytyczne albo jest zabawką, Twoja podstawa prawna może być zupełnie inna niż ESPR, nawet jeśli Twoja kategoria produktowa jest w planie prac.
- Licz od aktu, nie od dziś. Do każdej daty przyjęcia aktu dolicz co najmniej osiemnaście miesięcy okresu przejściowego. Dopiero ta liczba nadaje się do planu inwestycyjnego.
- Nie planuj na podstawie jednej tabeli od dostawcy. Poproś o źródło każdej daty. Jeśli nie ma sygnatury inicjatywy ani odesłania do dokumentu Komisji, to nie jest kalendarz regulacyjny, tylko materiał sprzedażowy.
FAQ
Ile w sumie kategorii ma dziś termin paszportowy?
Dziesięć grup w planie prac ESPR i sześć pozycji z rozporządzeń sektorowych, razem szesnaście. Tylko jedna z nich, baterie, ma datę pewną wynikającą z przyjętego przepisu.
Dlaczego różne źródła podają różne liczby branż?
Bo większość z nich cytuje wyłącznie plan prac ESPR i pomija rozporządzenia sektorowe. Do tego część list pomija produkty związane z energią i produkty ICT, które w planie są, ale rzadko się o nich mówi.
Czy obecność w planie prac oznacza, że mój produkt dostanie paszport?
Nie. Komisja pisze wprost, że oznacza to skierowanie do studium i oceny skutków, które dopiero rozstrzygną, czy paszport jest właściwym narzędziem dla tej kategorii.
Mój produkt jest w dwóch kategoriach naraz. Którą stosować?
Jeśli produkt podlega rozporządzeniu sektorowemu z własnym paszportem, to ono rozstrzyga zakres danych dla tego produktu. Przy pokrywających się podstawach warto poczekać na akt delegowany dla swojej grupy, bo dopiero on definiuje pola.
Czy żywność kiedyś dostanie paszport?
Nie w ramach ESPR. Żywność i pasze są wyłączone z zakresu rozporządzenia wprost, w artykule 1 ustęp 2.