9 września 2026 r. Komisja zaproponowała akt o zamówieniach publicznych (Public Procurement Act), COM(2026) 590: jedno rozporządzenie w miejsce trzech dyrektyw zamówieniowych z 2014 r. Projekt dwa razy wymienia cyfrowy paszport produktu. Art. 92 ust. 1 pozwala zamawiającemu zażądać deklaracji zgodności produktu przez paszport, jako dowodu, że produkt spełnia wymagania przetargu. Art. 28 ust. 4 mówi, że gdy zamawiający stosuje nowe zasady europejskiej preferencji, wykonawca podaje kraj pochodzenia towarów i wpisuje go, w stosownych przypadkach, do paszportu. Ten sam projekt skreśla art. 65 ESPR, czyli artykuł rozporządzenia ekoprojektowego o zielonych zamówieniach, i zastępuje go nowym art. 54. To projekt: Parlament i Rada muszą go jeszcze uzgodnić, a stosowałby się dwa lata po wejściu w życie.
Co zaproponowano
Projekt to COM(2026) 590, procedura 2026/0265(COD), z 9 września 2026 r. To rozporządzenie, więc po przyjęciu stosowałoby się bezpośrednio w każdym państwie członkowskim, bez wdrażania do prawa krajowego, i uchyliłoby dyrektywy 2014/23/UE, 2014/24/UE i 2014/25/UE. Art. 149 ustala datę stosowania na dwa lata po wejściu w życie.
Projekt zmienia też listę aktów sektorowych, w tym ESPR (rozporządzenie (UE) 2024/1781), rozporządzenie bateryjne (UE) 2023/1542 i rozporządzenie opakowaniowe (UE) 2025/40. Uzasadnienie nazywa to „gruntownymi porządkami regulacyjnymi”: przepisy o zamówieniach rozrzucone po aktach sektorowych trafiają w jedno miejsce.
Do projektu można zgłaszać opinie w rejestrze Komisji, inicjatywa 15492, do 24 grudnia 2026 r.; termin przesuwano już kilka razy. 4 listopada było ich 43. We wrześniu opisaliśmy, jak zgłosić opinię.
Art. 92: paszport jako dowód w przetargu
To zdanie ma znaczenie dla każdego, kto sprzedaje produkty kupującym publicznym (tłumaczenie nasze, projekt jest dostępny po angielsku):
„Kupujący publiczni mogą wymagać, aby wykonawcy przedstawili deklarację zgodności albo deklarację właściwości użytkowych i zgodności produktu za pośrednictwem cyfrowego paszportu produktu zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1781 lub, jeśli ten jeszcze nie istnieje, innego równoważnego środka elektronicznego, jako środek dowodowy zgodności lub spełnienia wymagań albo kryteriów określonych w specyfikacji, kryteriach udzielenia zamówienia lub warunkach realizacji zamówienia.”
Z tego brzmienia wynikają trzy rzeczy:
- To „mogą”, a nie „muszą”. Każdy zamawiający decyduje w danym przetargu, czy o to poprosi. Projekt nie zobowiązuje Cię do posiadania paszportu, żeby złożyć ofertę.
- Gdy paszportu nie ma, wystarczy równoważny środek elektroniczny. „Jeśli ten jeszcze nie istnieje” obejmuje oczywisty przypadek: większość grup produktów nie będzie miała obowiązku paszportowego jeszcze przez lata.
- Paszport staje się miejscem, do którego zagląda zamawiający. Deklaracja przestaje być plikiem PDF dołączonym do oferty. To dokument, który zamawiający czyta tam, gdzie publikuje go produkt.
Reszta art. 92 zostawia znane alternatywy. Ust. 2 pozwala zamawiającemu wymagać sprawozdania z badań albo certyfikatu jednostki oceniającej zgodność i nakazuje uznawać jednostki równoważne, także z innych państw członkowskich. Ust. 3 pozwala przyjąć inne odpowiednie środki dowodowe, na przykład dokumentację techniczną producenta, gdy wykonawca nie miał dostępu do certyfikatów albo sprawozdań z przyczyn, za które nie odpowiada.
Czy deklaracja zgodności w ogóle jest w paszporcie?
Zależy od produktu i tu projekt spotyka się z obowiązującym prawem.
- Baterie. Załącznik XIII pkt 1 lit. r) rozporządzenia bateryjnego umieszcza deklarację zgodności UE w publicznie dostępnej części paszportu baterii. Dla baterii LMT, baterii do pojazdów elektrycznych i baterii przemysłowych powyżej 2 kWh to prawo od 18 lutego 2027 r., więc paszport baterii zawierałby już to, czego żąda art. 92 ust. 1.
- Produkty objęte ESPR. Załącznik III lit. e) wymienia „dokumentację zgodności (...) taką jak deklaracja zgodności” wśród elementów, które paszport może zawierać. Czy musi, rozstrzyga akt delegowany dla danej grupy produktów. Żaden nie został jeszcze przyjęty; pierwszy oczekiwany jest akt dla żelaza i stali, a studium JRC dla stali pokazuje, jakie pola wchodzą w grę.
Dla baterii art. 92 ust. 1 działałby więc od pierwszego dnia stosowania rozporządzenia. Dla innych produktów zadziała, gdy ich akt delegowany umieści deklarację w paszporcie, a do tego czasu lukę zamyka klauzula o „równoważnym środku elektronicznym”.
Art. 28 ust. 4: kraj pochodzenia trafia do paszportu
Projekt wprowadza wymogi europejskiej preferencji, czyli część reformy nazywaną „Made in Europe”. Na podstawie art. 73 ust. 2 zamawiający może:
- wymagać, żeby oferowane towary pochodziły z Unii albo z kraju objętego umową, w całości, w określonym stopniu albo w zakresie wybranych komponentów;
- obniżyć cenę oferty na potrzeby oceny albo dodać punkty ofertom z większym udziałem towarów unijnych lub objętych umową, bez zmiany ceny faktycznie płaconej;
- odrzucić ofertę, w której towary unijne lub objęte umową stanowią mniej niż 50 % jej szacunkowej wartości.
Kraj „objęty umową” to według art. 70 strona porozumienia WTO w sprawie zamówień rządowych albo kraj, który ma z Unią umowę handlową lub unię celną, w zakresie zobowiązań dotyczących zamówień w tej umowie. Pochodzenie towarów ustala się według zasad niepreferencyjnego pochodzenia z unijnego kodeksu celnego (art. 74 ust. 2). Zamawiający może zastosować te środki tylko wtedy, gdy zapowiedział je z góry (art. 73 ust. 3).
Art. 28 ust. 4 mówi dalej, że gdy zamawiający stosuje art. 73 ust. 2, wykonawcy „podają kraj pochodzenia towarów składających się na ofertę, wpisując go, w stosownych przypadkach, do cyfrowego paszportu produktu tych towarów”. Zamawiający może w każdej chwili poprosić o wyjaśnienia, a wykonawcę, który bez rozsądnego wytłumaczenia ich nie dostarczy i przez to praktycznie uniemożliwi weryfikację, można wykluczyć.
Dwie uwagi praktyczne. Pochodzenie celne to pojęcie prawne, a nie napis na metce: wynika z zasad ostatniego istotnego przetworzenia i nie jest tym samym co adres Twojego zakładu ani deklaracja „zaprojektowane w”. A „w stosownych przypadkach” zostawia otwarte, kiedy dokładnie paszport jest właściwym miejscem; projekt nie mówi nic więcej.
Art. 54 zastępuje art. 65 ESPR
Art. 147 projektu skreśla art. 65 ESPR i stanowi, że odesłania do niego należy czytać jako odesłania do art. 54 nowego aktu. To samo robi z artykułami o zielonych zamówieniach w rozporządzeniu bateryjnym (art. 85) i w rozporządzeniu opakowaniowym (art. 63). Skreśla też art. 74 ust. 3 lit. b) ESPR, na podstawie którego państwa członkowskie musiały móc wykluczyć firmę z zamówień publicznych na określony czas jako karę; naruszenia ESPR podlegałyby zamiast tego ogólnej fakultatywnej przesłance wykluczenia z art. 26 ust. 1 lit. a).
Art. 54 obejmuje produkty z ośmiu aktów wymienionych w załączniku VII, w tym ESPR, rozporządzenia bateryjnego, rozporządzenia opakowaniowego i rozporządzenia o wyrobach budowlanych. Działa w dwóch warstwach:
- Ust. 1: kupując takie produkty, zamawiający wymagają cech środowiskowych, które uznają za odpowiednie, wyrażonych w klasach, poziomach albo progach z aktu produktowego.
- Ust. 2: Komisja może przyjmować akty delegowane określające, jakich cech zamawiający muszą wymagać, gdy rozbieżne wymagania grożą rozdrobnieniem rynku albo trzeba pobudzić popyt. Ust. 3 pozwala zamawiającemu ich nie stosować, gdy istnieje tylko jeden dostawca albo koszt byłby nieproporcjonalny.
Porównaj to z tym, co opisaliśmy w artykule o zielonych zamówieniach dla odzieży. Art. 65 ESPR działał przez akty wykonawcze i podawał trzy punkty odniesienia: wymogi oparte na dwóch najwyższych klasach efektywności, kryteria udzielania zamówień z wagą od 15 % do 30 % w stosownych przypadkach i wartości docelowe na poziomie co najmniej 50 % zamówień. Tekst art. 54 nie powtarza żadnej z tych liczb. Motyw 25 mówi, że nowe upoważnienie ma pozwolić Komisji w pełni zachować istotę przepisów sektorowych, więc liczby mogą wrócić w aktach delegowanych, ale sam projekt już ich nie zapisuje.
Inicjatywa 19133, kryteria zielonych zamówień dla odzieży, jest zarejestrowana na podstawie art. 65 i 4 listopada 2026 r. wciąż nie miała projektu. Dopóki nowy akt nie zacznie się stosować, obowiązuje art. 65.
Czym to nie jest
To nie jest przyjęte prawo. To wniosek Komisji w zwykłej procedurze ustawodawczej. Brzmienie art. 28, 54 i 92 może się zmienić w Parlamencie i w Radzie.
To nie jest obowiązek posiadania paszportu, żeby złożyć ofertę. Art. 92 ust. 1 pozwala zamawiającemu poprosić o deklarację przez paszport; sam obowiązek paszportowy nadal wynika tylko z aktu produktowego.
To nie jest zakaz produktów spoza UE. Środki europejskiej preferencji są dla zamawiającego opcjonalne, muszą być zapowiedziane z góry, a kraje objęte umową traktuje się tak jak Unię.
Jak sprawdzić to samemu
Pełny tekst COM(2026) 590 jest w rejestrze Komisji pod inicjatywą 15492, „Revision of EU rules on public procurement”, razem z formularzem opinii. Przeczytaj art. 28, 54, 73, 92 i 147 oraz załącznik VII. Zastępowany artykuł ESPR to art. 65 rozporządzenia (UE) 2024/1781, a zawartość paszportu baterii jest w załączniku XIII rozporządzenia (UE) 2023/1542.
Co zrobić, jeśli sprzedajesz kupującym publicznym
- Zadbaj, żeby deklarację zgodności dało się łatwo znaleźć z poziomu produktu. Dla baterii i tak należy do publicznej części paszportu. Dla innych produktów możesz ją opublikować jako dokument publiczny już dziś, zanim wymusi to jakikolwiek akt.
- Znaj pochodzenie celne swoich produktów, dla każdego modelu, i wiedz, z czego wynika w Twoim wykazie materiałów. Przy europejskiej preferencji zamawiający może o nie zapytać, a wykonawcę, który nie odpowie, można wykluczyć.
- Trzymaj dane środowiskowe w klasach i jednostkach aktu produktowego. Art. 54 pozwala zamawiającym wymagać cech wyrażonych dokładnie w ten sposób.
- Jeśli to ważne dla Twojej sprzedaży, zgłoś opinię przed 24 grudnia 2026 r.
Dla porządku: paszport baterii na dppera.com pokazuje deklarację zgodności UE w części publicznej, tak jak wymaga załącznik XIII, a w innych grupach produktów deklarację można dołączyć jako dokument publiczny ze stałym adresem.
FAQ
Czy zamawiający musi przyjąć deklarację przez paszport?
Projekt czyni ją środkiem dowodowym, którego zamawiający może wymagać. Nie mówi, że zamawiający ma ją przedkładać nad plik PDF; inne środki zostają dostępne na podstawie ust. 2 i 3 art. 92.
Od kiedy miałoby to obowiązywać?
Dwa lata po wejściu rozporządzenia w życie, zgodnie z art. 149. Nie zostało jeszcze przyjęte, więc daty nie ma.
Czy art. 65 ESPR nadal obowiązuje?
Tak. Zostanie skreślony dopiero wtedy, gdy nowe rozporządzenie zacznie się stosować. Do tego czasu można na jego podstawie przyjmować akty wykonawcze.
Czy waga 15-30 % i cel 50 % znikają?
Nie ma ich w tekście art. 54. Komisja mogłaby ustalić podobne wartości w aktach delegowanych, a motyw 25 mówi o zachowaniu istoty przepisów sektorowych, ale projekt tego nie gwarantuje.
Które pochodzenie liczy się przy „Made in Europe”?
Dla towarów niepreferencyjne pochodzenie z unijnego kodeksu celnego, dla usług i wykonawców pochodzenie firmy.
Czy mogę skomentować projekt?
Tak, w rejestrze Komisji, inicjatywa 15492, do 24 grudnia 2026 r.


